0  |  1

مالیات بر ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده

در اكثر كشورها بويژه در كشورهاي توسعه يافته اخذ ماليات، عمده‌ترين منابع درآمدي دولت محسوب مي‌شود و ماليات به عنوان اساسيترين محور تامين هزينههاي عمومي كشور ميباشد. اما در كشورهای وابسته به نفت، توجه زيادي به اين شيوه‌هاي تأمين مالي نمی‌شود. يكي از بهترين روش‌هاي اخذ ماليات كه در بين كشورها مورد توجه قرارگرفته، روش ماليات بر ارزش افزوده است. ماليات بر ارزش افزوده نسبت به ساير ماليات‌هاي مرسوم يك ماليات جديد است كه يكي ازسيستم‌هاي توسعه يافته مالياتي و بي‌شك يكي از جدال برانگيزترين مباحث اواخر قرن بيستم است. اين سيستم مالياتي با تلاش اقتصاددانان براي رفع يا كاهش اختلال و نارسايي‌هاي سيستم‌هاي مالياتي سنتي و همچنين افزايش درآمد دولت شكل گرفته است.

ارزش افزوده به چه معني است؟

ارزش افزوده در یک بنگاه برابر تفاوت بین فروش بنگاه و هزینه‌های خرید کالاها و خدمات خریداری شده از بنگاه‌های دیگر است. به عبارت دیگر ارزش افزوده ارزشی است که تولید کننده به مواد خام و کالاهای واسطه‌ای که خریده است، اضافه می‌کند. از دیدگاه کلان، حاصل جمع ارزش افزوده تمام بنگاه‌های اقتصادی در واقع همان تولید ملی است. زیرا کل معاملات منهای معاملات واسطه‌ای (خرید بنگاه‌های دیگر) برابر با مجموع دستمزد، نرخ بهره، اجاره و سایر پرداخت‌ها به عوامل تولید در سطح ملی و مساوی تولید ملی است.

هر كالايي كه در بازار فروخته مي‏شود، در فرآيند توليد خود، توسط چندين توليدكننده به تدريج ساخته شده است. به عنوان مثال يك نان ابتدا گندم بوده سپس تبديل به آرد شده سپس خمير شده و نهايتاً در تنور پخته و نان شده است. قيمت گندم موجود در هر عدد نان تا قيمت نان فروش رفته در نانوايي در اين مراحل به تدريج افزايش يافته است كه اين افزايش حاصل زحمت توليدكنندگان مختلف در مراحل مختلف توليد گندم تا فروش نان بوده است. به اين ارزش اضافي ايجاد شده از دانه گندم تا نان، ارزش افزوده گفته مي‏شود. 

بر اساس قانون: ارزش افزوده در این قانون، تفاوت بین ارزش کالاها و خدمات عرضه شده با ارزش کالاها و خدمات خریداری یا تحصیل شده در یک دوره معین میباشد.

انواع ماليات بر ارزش افزوده

اين نوع ماليات به سه دسته ماليات بر ارزش افزوده ۱- توليد ۲- درآمد ۳- مصرف تقسيم مي‌شود.

۱. توليد: ماليات بر ارزش افزوده از نوع توليد،  توليد کل مخارج به استثناي مخارج دستمزدي دولت را مشمول ماليات مي‌کند.

۲. درآمدي: ماليات بر ارزش افزوده از نوع درآمدي، مخارج ناخالص سرمايه‌گذاري، قسمتي از مخارج کل و پايه ماليات بر ارزش افزوده از نوع توليد را تشکيل مي‌دهد. اين نوع ماليات، کل مخارج واقعي اقتصاد روي کالاهاي سرمايه‌اي را در يک دوره زماني نشان مي‌دهد.

  1. مصرف: ماليات بر ارزش افزوده از نوع مصرفي  معادل ماليات بر خرده فروشي است.

روش هاي محاسبه و اجراي ماليات بر ارزش افزوده

روش‌هاي مختلف محاسبه و اجراي ماليات بر ارزش افزوده شامل موارد زير مي‌باشد

  1. روش تجمعي مستقيم: شامل مجموع هزينه‌هاي دستمزد، بهره، اجاره و سود ضربدر نرخ ماليات بر ارزش افزوده مي‌باشد.
  2. روش تجمعي غيرمستقيم: شامل مجموع هزينه‌هاي دستمزد، بهره، اجاره ضربدر نرخ ماليات بر ارزش افزوده بعلاوه نرخ ماليات بر ارزش افزوده ضربدر سود مي‌باشد.
  3. روش تفريقي مستقيم: شامل مجموع خروجي‌ها منهاي ورودي‌ها ضربدر نرخ ماليات بر ارزش افزوده مي‌باشد.
  4. روش تفريقي غير مستقيم: شامل مجموع ورودي‌ها يا خريد ضربدر نرخ ماليات بر ارزش افزوده منهاي مجموع خروجي‌ها يا فروش ضربدر نرخ ماليات بر ارزش افزوده مي‌باشد.

ماليات بر ارزش افزوده به نفع كيست؟

 اجراي قانون ماليات بر ارزش افزوده در درجه اول به نفع توليدكننده داخلي است. در زمان اجراي قانون تجميع عوارض، توليدكنندگان ايراني ناچار بودند بطور سلسله‏وار براي يك كالا مكرراً ماليات بپردازند يعني مثلاً براي يك خودرو هم توليد كننده مواد اوليه هم قطعه‏ساز و هم كارخانه توليدكننده به طور جداگانه و هر كدام ماليات تجميع عوارض مي‏پرداختند اما در عين حال بنگاه‏هاي فروش خودرو، دلالان خودرو و شركت‏هاي واردكننده خودرو، از پرداخت اين ماليات معاف بودند. با اجراي ماليات بر ارزش افزوده، سلسله مراتب توليد از پرداخت ماليات بر تجميع عوارض معاف مي‏شوند و در عوض اين توزيع‏كننده نهايي است كه بايد ماليات را محاسبه و از خريدار نهايي دريافت كند.

ماليات بر ارزش افزوده به ضرر كيست؟

 با اجراي ماليات بر ارزش افزوده، منافع دو گروه از فعالان بازار به طور جدي به خطر خواهد افتاد. در درجه اول كساني كه پشت پرده به دلالي و واسطه‏گري مشغولند. كساني كه بدون اينكه در زحمت توليد شريك باشند و بدون اينكه در مقابل مصرف‏كنندگان تعهدي به عهده بگيرند، با قرارگرفتن در مسير توليد تا مصرف، با خريد و فروش‏هاي مكرر باعث عدم شفافيت و التهاب در بازار مي‏شوند. ضرر اين عده بيشتر از اين بابت است كه براساس قانون ماليات بر ارزش افزوده، مسير تهيه و توزيع كالاها شفاف مي‏شود. با اجراي اين قانون، كساني كه بي‏جهت در مسير توليد تا مصرف قرارگرفته‏اند شناسايي شده و به تدريج حذف مي‏شوند. 

گروه ديگر ضرركننده‏ها از قانون ماليات بر ارزش افزوده، قاچاقچيان هستند. كساني كه خارج از مسير قانوني و رسمي واردات، كالاهاي خارجي را به داخل کشور منتقل می‌کنند و بازار را مملو از كالاهاي بي‏كيفيت خارجي می‌کنند. ويژگي اصلي اين عده، عدم تعهد آنها در برابر مصرف‏كنندگان است چرا كه نه گارانتي معتبري ارايه مي‏كنند و نه حتي در قبال صحت و سلامت كالايي كه ارايه مي‏كنند، مسئوليتي مي‏پذيرند. با اجراي قانون ماليات بر ارزش افزوده، منافع اين دسته از خرابكاران بازار، به شدت به خطر مي‏افتد.  به طور خلاصه، قانون ماليات بر ارزش افزوده به ضرر كساني است كه از شفافيت بازار گريزانند و منافعشان در بهره‏برداري از شايعات، رانت‏هاي اطلاعاتي و قاچاق است. 

پیش شرط های اجرای مالیات بر ارزش افزوده

1- توسعه فرهنگ مالیاتی: از آنجا که مفهوم مالیات یک مفهوم انتزاعی و پیچیده است و مودیان مالیاتی نیز در سطوح مختلف قرار دارند لذا گسترش فرهنگ مالیاتی باید با هدف تحت تاثیر قراردادن همه ی سطوح اعم از مودیان، کارگزاران و سیاستمداران صورت گیرد. این امر می‌تواند با ایجاد اعتماد در بین مودیان مالیاتی در مورد عادلانه بودن سطح مالیات‌ها و همچنین موثر بودن آنها در بهبود رفاه عمومی اقتصاد ملی عملی شود. از سوی دیگر اطلاع رسانی و آگاهی دادن به مردم در زمینه‌های مصارف درآمدهای مالیاتی نیز می تواند در ایجاد این فرهنگ موثر باشد. 

2-  آموزش نیروی متخصص: ایجاد یک مدیریت متمرکز و قوی جهت تامین منابع انسانی و استخدام و آموزش نیروی متخصص کارآمد و مناسب کار، یکی از الزامات ایجاد یک سازمان متولی اجرای مالیات بر ارزش افزوده است.

3-  نیاز به پایگاه‌‌های اطلاعاتی: مالیات بر ارزش افزوده بدون استفاده از یک نظام کامپیوتری مناسب برای ذخیره‌سازی و پردازش اطلاعات لازم نمی‌تواند اجرا شود. استفاده از کامپیوتر هم غیر از فراهم کردن نرم افزارهای مورد نیاز، به معنی تغییر روش‌های کاری، تعویض فرم‌ها و آموزش کارکنان برای استفاده از کامپیوتر است. اینها مقدماتی است که لازم است تشکیلات مالیاتی قبل از شروع به اجرای مالیات بر ارزش افزوده آنها را فراهم کرده باشد تا بتواند این نظام مالیاتی را با موفقیت اجرا کند. همچنین باید بیان کرد که این روش کار به سرعت و دقت بسیار بالا نیاز دارد. 

با عضویت در مدیراینفو می توانید به بیش از 500 مقاله و ویدیو آموزشی و کاربردی به صورت طبقه بندی شده و به رایگان دسترسی داشته باشید.

درباره مدل کسب و کار، طرح کسب و کار، استارتاپ ناب، بوم ارزش پیشنهادی، خلاقیت و نوآوری، کارآفرینی کودکان، کارآفرینی زنان، کارآفرینی سازمانی، کارآفرینی اجتماعی، کمینه محصول پذیرفتنی، ایده پردازی و تجارب کارآفرینان موفق و شکست خورده بخوانید و ببینید.

عضویت سریع و رایگان

مطالب پیشنهادی:

بیزایونت | برگزاری آنلاین رویداد کارآفرینی و استارتاپی
درباره مدیراینفو

مدیراینفو ارائه دهنده تازه‌ترین اخبار و رویدادها، مطالب مفید، کاریکاتور، اینفوگراف و ویدیوهای کاربردی در حوزه کارآفرینی است؛ با عضویت در مدیراینفو می‌توانید به بیش از ۳۰۰ مقاله و ویدیوی آموزشی در حوزه‌های مختلف و به صورت طبقه بندی شده و رایگان دسترسی داشته باشید. (برای عضویت کلیک کنید)

بیزنگار: مدل کسب‌وکار، طرح کسب‌وکار، بوم ناب، ماتریس swot و بوم ارزش پیشنهادی‌تان را آنلاین و در محیطی گرافیکی طراحی کنید و با استفاده از سرویس اتاق فکر، نظرات دوستان و کارشناسان خبره را در مورد ایده و یا کسب‌وکارتان جویا شوید. (اطلاعات بیشتر)

بیزایونت: رویدادهای کارآفرینی و ایده‌پردازی‌تان را آنلاین و بی‌دردسر برگزار کنید، همچنین می‌توانید چالش‌های کسب‌وکارتان را به سادگی ارائه دهید و برای حل آن ایده‌های فراوان از افراد خلاق دریافت کنید. (اطلاعات بیشتر)

نماد اعتماد الکترونیک مدیراینفو
ارتباط با ما

 تهران، ولنجک، ساختمان واحدهای فناور دانشگاه شهید بهشتی، طبقه منفی 2، واحد 216

 +98-21-22411360
 info [at] modirinfo.com